Werk-privébalans: een grote uitdaging voor het bedrijf

Is het echt mogelijk om ouderschap en werk te verzoenen? Hoe behoud je ouders die bij je werken? Hoe combineer je werk en gezin?

Bestaan er oplossingen binnen bedrijven? Hier een overzicht.

Op 20 september publiceerde het onderzoeksbureau Sociovision (IFOP) zijn tiende barometer over gezondheid en kwaliteit van leven op het werk. Uit dit uitgebreide online onderzoek onder 3.500 werkende ouders in Europa blijkt duidelijk: hoewel 68% van de werknemers “graag ’s ochtends naar het werk komt”, ervaart evenveel werk als emotioneel vermoeiend en heeft 35% moeilijkheden om werk en privé te combineren. De studie toont ook aan dat het evenwicht tussen privé en werk de voorbije jaren kwetsbaarder werd: meer dan een derde (35%, +8% op 5 jaar) van de medewerkers geeft aan het erg moeilijk te hebben met die combinatie.

51% van de kaderleden geeft aan ook buiten het werk hun mail te checken (+10% in vijf jaar). Op de vraag wat het leven makkelijker zou maken, noemen 46% flexibelere werkuren, 28% een verkorting van de werktijd, 24% telewerk, en 22% doelstellingen die beter aansluiten bij de beschikbare middelen.

Concrete pistes

Er zijn concrete pistes om werkende ouders te ondersteunen in hun welzijn. In België hebben bedrijven de laatste jaren al inspanningen gedaan. Zo organiseerde Ethias een opvangdienst voor zieke kinderen op kosten van het bedrijf. Het bedrijf informeert bovendien zijn mannelijke medewerkers over tijdskrediet en ouderschapsverlof. Het FOD Kanselarij van de Eerste Minister biedt dan weer kinderopvang aan tijdens schoolvakanties voor zijn personeel. Ouders mogen ook onbetaald verlof opnemen tijdens die vakantie, indien gewenst of nodig.

In Europa heeft Starbucks het thema breed opgepakt: aanpassing van werktijden tijdens zwangerschap, volledig behoud van loon tijdens ouderschapsverlof, toeslag voor kinderopvang voor wie in ploegendienst werkt, enzovoort. “Leidinggevenden zijn zich ook bewust van het belang van een goede werk-privébalans. Het is cruciaal om medewerkers te behouden,” aldus Aurélia Chorrin, HR-directeur van de koffieketen, in Le Figaro. Soms zijn het kleine initiatieven die het verschil maken. Bij Accenture Europe werd bijvoorbeeld beslist om na 18 uur geen vergaderingen meer te plannen. Ook werd een intern sociaal netwerk uitgerold waarop werkende ouders hun beste tips kunnen delen. Een praktische gids, gebaseerd op getuigenissen van medewerkers, werd verspreid en thematische workshops worden regelmatig georganiseerd.
Een populair initiatief is ook de Kids Day, een dag waarop kinderen van werknemers welkom zijn om de werkomgeving van hun ouders te leren kennen. Waarom organiseer je deze zomer niet zelf “familiemomenten” op de werkplek? Animators zorgen voor activiteiten zoals knutselen, koken, steppen op de parking of gezelschapsspelen. Medewerkers kunnen rustig doorwerken terwijl hun kinderen een leuke dag beleven.

Bedrijfscrèches: een goed idee?

Vaak wordt het idee van een bedrijfscrèche geopperd. Is dit de ultieme oplossing voor werkende ouders? Niet zeker. In België worden bedrijfscrèches gestimuleerd door de gemeenschappen (Vlaams en Waals, die bevoegd zijn voor kinderopvang). Vijftien jaar na de start van het Waalse plan Sema (Synergie werkgevers- opvangmilieu) is het plan een mislukking. Het hoofddoel was werkgevers te helpen opvangplaatsen aan te bieden aan hun personeel tegen een prijs die aangepast is aan het inkomen, of zelfs opvang binnen het bedrijf te creëren. De Waalse gemeenschap hoopte 2.000 plaatsen te creëren, maar in Brussel en Wallonië ontstonden minder dan 200 plaatsen. Deze flop is vooral te wijten aan administratieve rompslomp en beperkte voordelen ondanks fiscale stimulansen. Bedrijven die ouders willen ondersteunen in de work-life balance, zullen dus andere pistes moeten zoeken.

Het ontwaken van het maatschappelijk middenveld

Het maatschappelijk bewustzijn rond werk-privébalans neemt toe. Verschillende groepen en verenigingen laten van zich horen, zoals de Familie Liga en Belgische vakbonden die sinds 2017 jaarlijks campagne voeren met IWantWorkLifeBalance. Deze campagne steunt een Europese richtlijn die werkende ouders betere voorwaarden moet bieden: aangepaste werkuren, extra verlof, vaderschapsverlof. Dergelijke initiatieven verwachten dat vooral beleid werk en privé in balans brengt door een norm op te leggen aan bedrijven. Maar het zou ook vanzelf kunnen uitgroeien.

“Smart work”

En als werk-privébalans dankzij technologie vanzelf verbetert? In 2019 lijkt dat nog vroeg, maar toch… Digitalisering laat toe voor veel beroepen om vanop afstand of in flexibele uren te werken, wat tijd wint doordat woon-werkverkeer wegvalt.

Digitalisering en connectiviteit automatiseren bovendien taken die vroeger door mensen werden uitgevoerd. Ook hier is tijdwinst een feit. De kansen om werk en gezin beter te organiseren zullen dus in de komende jaren toenemen. De vraag is wat we met die vrijgekomen tijd zullen doen.